Er í lagi að borða kanil?

Er í lagi að borða kanil?

Öll þekkjum við kanil, þetta ævaforna krydd sem lengi hefur verið í hávegum haft bæði sem krydd og lækningajurt. Kanill er unninn úr innri berki kaniltrésins og á rætur sínar að rekja til Sri Lanka og Indlands en eldra heiti Sri Lanka er Ceylon. Kaniltré eru ræktuð í mörgum löndum en fæstir gera sér grein fyrir að til eru fleiri en ein tegund af kanil. Helstu tegundir af kanil eru eftirfarandi:

Cinnamomum verum (samheiti C. zeylanicum) – ceylon kanill

Cinnamomum cassia (samheiti C. aromaticum) – cassía eða kínverskur kanill

Cinnamomum burmannii – indónesískur kanill

Cinnamomum loureiroi – víetnamskur kanill

Ceylon kanill er oft kallaður „true cinnamon“ á ensku eða hinn eini sanni kanill, en þar er vísað til latneska heitisins verum. Í Bretlandi og Ástralíu er ekki leyfilegt að selja kanil undir heitinu Cinnamon nema þar sé á ferðinni ceylon kanill, aðrar tegundir af kanil eru einfaldega kallaðar cassía. Cassía kanill er sú tegund sem er lang algengust í verslunum, bæði í Bandaríkjunum og Evrópu, en cassía kanill er mikið ódýrari en ceylon kanill sem getur verið allt að þrefalt dýrari. Auðvelt er að sjá um hvora tegundina er að ræða ef kanilstangirnar eru skoðaðar, ceylon kanill er ljósari, marglagskiptur og auðvelt er að mylja stöngina með handafli. Cassía kanilstangir eru hinsvegar dekkri, ekki lagskiptar og það harðar að ekki er möguleiki að mylja þær með handafli.

 

Cassia-kanill

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

En skiptir það einhverju máli hvaða tegund af kanil er notuð? Samkvæmt Matvælaöryggisstofnun Evrópu þá skiptir það tölverðu máli. Cassía kanill inniheldur svokölluð kúmarín efni í tölverðu magni en samkvæmtum viðmiðum matvælaöryggisstofnunarinnar er þolanleg dagleg inntaka (TDI, tolerable daily intake) fyrir kúmarín 0,1 mg/kg líkamsþyngdar á dag. Þó er talið í lagi að innbyrða þrefalt þetta magn í 1-2 vikur án þess að það valdi skaða. Rannsóknir á einangruðu kúmaríni hafa sýnt að í stórum skömmtum getur það valdið blóðþynningu, lifrarskaða og ýtt undir myndun krabbameinsfrumna. Cassía kanil (og einnig indónesískur og víetnamskur kanil) inniheldur á bilnu 1250-1490 mg/kg af kúmarín en ceylon kanill inniheldur hinsvegar lítið sem ekkert magn af kúmarín. Vert er þó að taka fram að aðrar rannsóknir hafa dregið í efa viðmið á þolanlegri daglegri inntöku á kúmarín á þeim forsendum að um sé að ræða áhrif kúmaríns sem einangraðs efnis en ekki í neinum tengslum við önnur virk efni í jurtum sem mögulega gætu dregið úr eituráhrifum kúmaríns.

Í viðvörun frá íslensku matvælastofnuninni í desember 2012 er neytendum bent á að nota cassía kanil í hófi, sér í lagi fyrir börn. Stofnunin brýnir einnig fyrir matvælaframleiðendum sem selja kanil og kanilvörur að nota ekki cassía kanil heldur ceylon kanil sem inniheldur lítið sem ekkert kúmarín. Á Íslandi er nokkuð algengt að ekki sé tekið fram á umbúðum um hvaða kaniltegund er að ræða. Þetta er auðvitað ekkert einsdæmi hér og eins og áður hefur komið fram er cassía kanill lang algengasta tegundin á markaði bæði í Evrópu og Bandaríkjunum sökum þess hve ódýr hann er. Það verður þó að teljast móðgun við neytendur að ekki komi skýrt fram á umbúðum um hvaða kanil tegund er að ræða.

Lækningamáttur kanils

Löng og mikil hefð er fyrir notkun bæði cassía og ceylon kanils til lækninga en virknin er talin afar svipuð. Cassía kanill er hefðbundið notaður til lækninga í Kína en ceylon kanill á vesturlöndum. Kanill hefur um aldir þótt góður gegn kvefpestum og flensum ásamt því að örva blóðrás og verma kaldar hendur og fætur. Hann er líka styrkjandi fyrir meltingarfærin og gagnlegur við uppþembu, vindgangi, ristilkrampa, ógleði og niðurgangi. Kanill getur einnig örvað tíðablæðingar og dregið úr tíðaverkjum. Í grasalækningum er sjaldnast unnið með eina jurt í einu heldur er nokkrum tegundum jurta blandað saman. Þetta á sérstaklega við um kanil því afar fátítt er að hann sé gefinn innvortis einn og sér í hefðbundnum grasalækningum, í Kína er t.d. hefð fyrir því að blanda kanil saman við engifer og lakkrísrót.

Kanill hefur komist í tísku seinustu árin og verið vinsælt rannsóknarefni hjá vísindamönnum. Oft á tíðum styðja þessar rannsóknir við hefðbundna notkun kanils en fjölmargar rannsóknir hafa leitt í ljós eftirfarandi áhrif kanils:

  • bakteríu-, veiru og sveppadrepandi

  • bólgueyðandi

  • lækkar blóðþrýsting, blóðsykur og blóðfitu

  • andoxunaráhrif

  • verndar lifur

  • hamlar vöxt krabbameinsfrumna

Flestar þessar rannsóknir hafa verið gerðar í tilraunaglösum eða á dýrum en ekki á mönnum. Þessi áhrif hafa verið rannsökuð bæði hjá cassía og ceylon kanil.

Varúð

Ekki er mælt með inntöku á cassía né ceylon kanils á meðgöngu. Kanil ætti ekki að nota í stórum skömmtum samfellt í langan tíma, sérstaklega ekki cassía kanil.

Heimildir

Bandara T, Uluwaduge I, Jansz ER. Bioactivity of cinnamon with special emphasis on diabetes mellitus: a review. Int J Food Sci Nutr. 2012;13:380–386. doi: 10.3109/09637486.2011.627849.

Botanical Safety Handbook. 2013. AHPA (American Herbal Products Association). 2. útg. CRC Press, Florida, USA.

Davis PA, Yokoyama W. Cinnamon intake lowers fasting blood glucose: meta-analysis. J Med Food. 2011 Sep;14(9):884-9. doi: 10.1089/jmf.2010.0180. Epub 2011 Apr 11.

Ranasinghe P, Pigera S, Premakumara GS, Galappaththy P, Constantine GR, Katulanda P. Medicinal properties of ‘true’ cinnamon (Cinnamomum zeylanicum): a systematic review. BMC Complement Altern Med. 2013 Oct 22;13(1):275.

Ranasinghe P, Jayawardana R, Galappaththy P, Constantine GR, de Vas Gunawardana N, Katulanda P. Efficacy and safety of ‘true’ cinnamon (cinnamomum zeylanicum) as a pharmaceutical agent in diabetes: a systematic review and meta-analysis. Diab Med.2012;13:1480–1492. doi: 10.1111/j.1464-5491.2012.03718.x.

Vefur matvælastofnunar: http://www.mast.is/frettaflokkar/frett/2012/12/21/Ofneysla-a-kanil-a-jolunum/

2017-06-07T12:50:58+00:00